Betonarme yapıların deprem etkisindeki hareketleri incelendiğinde yapının plan ve kesit
şemaları üzerinde düzenli bir taşıyıcı sisteme sahip olmaları sürdürülebilirliklerinde önemli bir
faktör oluşturmaktadır. Düzensiz binalar, depreme karşı performansı iyi olmayan bina olarak
tanımlanabilir ve tasarımda göz ardı edilen düzensizlikler sebebiyle binaların kararlı yapısı bozulur,
yatay kuvvetlere karşı savunmasız hale gelir (İlerisoy, 2019). Bu sebeple olabildiğince düzensizliğe
sebep oluşturacak tasarımlardan ve uygulanmalardan kaçınmak gerekir. Binaların deprem etkileri
altındaki davranışlarının belirlenmesinde ve deprem güvenliklerinin değerlendirilmesinde ise
Deprem yönetmelikleri yönlendirici teknik şartnameler olup plan düzleminde (A) ve Düşey
Düzlemde (B) gerçekleşen düzensizlikleri tanımlamaktadır. Türkiye’nin güncel deprem
yönetmeliğindeki düzensizlik tanımları ise aşağıdaki gibidir (Şekil 10) (TBDY, 2018);
A1 Düzensizliği (Burulma Düzensizliği); iki deprem kuvvetinin birbirine dik gelerek yapının
herhangi bir yerindeki en büyük ortalama göreli ötelemesinin aynı doğrultudaki en küçük göreli
ötelemesine oranının 1/2'den fazla olması durumudur.
A2 Düzensizliği; Yapının döşemesindeki boşluklu geçişlerin yapının toplamına oranının 1/3'ten
fazla olması durumunda döşeme süreksizlikleri olarak adlandırılabilecek bozukluklar
oluşmaktadır.
A3 Düzensizliği; Plandaki her iki aksta oluşturulan çıkmalar yapının yüzey alanından %20 fazla ise
yapıda düzensizliklere neden olmaktadır.
B1 Düzensizliği (Dayanım Düzensizliği-Zayıf Kat); Yapının alt etkili kesme alanın üst etkili
kesme alanına oranı 0.8'den düşük olanlar için geçerli olan düzensizliklerdir.
B2 Düzensizliği (Rijitlik Düzensizliği-Yumuşak Kat); Birbiri ile aynı doğrultuda gelen iki
deprem yükünün katlar arasında farklı dayanımlarda dengelenmesi durumudur. Alt ve üst
kattaki göreli kat ötelemesi oranının 2'den fazla olması durumudur.
B3 Düzensizliği; Taşıyıcı sistem düşey elemanların düzensiz şekilde yerleştirilmesinden
kaynaklanan bozuklulardır.
Akçakoca Cami Analizi
Taban alanı 3600 m2 olan cami, tek kubbe sistemiyle yapılan camilerin aksine, çağdaş yapı
formuyla dikkat çekmektedir. Cami 1800 kişi kapasiteli olup mescit bölümü 900 m2'dir ve şekline
rağmen bütüncül ve simetrik bir yapı formu oluşturduğu için rijit bir yapı imkânı sağlamaktadır.
Camide köşegenlerinden oluşan çokgen bir üst örtü kullanılmıştır. Jeodezik yapı kabuğunun
köşelerinden inen taşıyıcılar ile zemine oturmakta olup plan şemasında girinti çıkıntı şeklinde bir
tasarıma sahiptir. Bu durum A3 düzensizliği ile planda çıkıntılar olması durumuna göre
incelenmiştir. Merkezi bir bölgede bulunan caminin ana kütleden ayrı olan alt katı pasaj ve ticari
mekân olarak halkın hizmetine sunulmuştur (Tablo 6) (Kap ve Özcan, 2019).
Depremin Çağdaş Cami Mimarisinde Yapısal Form Arayışındaki Etkisi
107
Tablo 6. Akçakoca Camisinin Analiz Tablosu

AKÇAKOCA CAMİ (Akçakoca- Düzce /2004)
Caminin Plan Şeması	İç-Dış Bükey Sekizgen Tip Plan Şeması
Caminin Üst Örtü Tipi	Jeodezik Kabuk Formu Kubbe Tipi
Cephede Etkin Malzeme Çeşidi	Beton-Sıva Cephe
Taşıyıcı Sistem Tipi	Betonarme Kabuk Sistem
Deprem Faktörüyle İncelenmesi	A2 Düzensizliği- Döşeme Düzensizliği	Yapı zemin kat üstü kabuk sistem olduğundan dolayı kat bölmesi bulunmamaktadır. Bu yüzden döşeme süreksizliği durumu da yoktur.
A3 Düzensizliği- Planda Çıkıntılar Olması Durumu	Bina plan şeması açısından düz bir sekizgenin her kenarından çıkıntı yapılmış gibi bir forma sahiptir. Ancak bu çıkıntılar simetrik olduğu için bina rijitliğini korumaktadır. Çıkıntıların toplam alanın %20’sinden fazla olması durumundan dolayı A3 düzensizliği ihtimali olabilir.
B1 Düzensizliği- Komşu Katlar Arası Dayanım Düzensizliği (Zayıf Kat)	Yapı tek kattan oluştuğu için zayıf kat riski görülmemiştir.
B2 Düzensizliği-Komşu Katlar Arası Dayanım Düzensizliği (Yumuşak Kat)	Yapı tek kattan oluştuğu için yumuşak kat riski görülmemiştir.
B3 Düzensizliği-Düşey Eleman Süreksizliği	Yapıda düşey eleman süreksizliği gözlenmemiştir.

  Deprem, Çağdaş Cami, Plan Tipleri, Yapısal Düzensizlik, Modern Cami, Strüktür, Taşıyıcı , Tarihi Camiler, Cami Modelleri, Modelleme, Camilerin Deprem Davranışı, Akçakoca Cami